Het aardgasvrij maken van onze wijken is nodig om onze collectieve doelstelling om CO2 vrij te zijn in 2050 waar te maken. Nu de energie prijzen van fossiele brandstoffen weer naar boven vliegen en onze afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers veel risico’s met zich meebrengt, is een forse versnelling van dit proces noodzakelijk geworden. De Zeer Lage Temperatuur Uitwisselingnetwerken (ZLT-U) kunnen deze versnelling realiseren.

Deze netwerken bieden een aantal voordelen die de gebruikelijke collectieve warmtenetwerken niet kunnen leveren.Behalve koeling te leveren, maken ze gebruik van lokale (bestaande) bronnen zoals oppervlakte water, riothermie, maar ook zonne-energie.Verder reduceren ze onnodige warmte (en koude) verliezen door overtollige energie tijdelijk op te slaan.Maar het belangrijkste voordeel is dat ze in tegensteling tot de conventionele MT en HT warmtenetten langzaam uitgebouwd kunnen worden doordat nieuwe bronnen aangekoppeld kunnen worden in samenhang met het groeiende aantal aansluitingen. Hierdoor wordt het vollooprisico, de moeilijkste factor in het realiseren van een rendabel conventioneel warmtenet, vermeden.

XChains concentreert zich op het aanleggen en exploiteren van ZLT-U netwerken omdat door de genoemde voordelen van ZLT-U netwerken het aardgasvrij maken van de vele wijken mogelijk maakt. Met behulp van de door haar voorgestelde aanpak, kan XChains ook een bijdrage leveren in de versnelling van het aardgasvrij maken van wijken. Deze bijdrage bestaat uit het invoeren van een aanpak analoog aan wat is gedaan om glasvezels aan te leggen en het inbrengen van private financiering.

Zoals bij de aanleg van glasvezels wordt de aanleg van het ZLT-U netwerk voltooid tot aan de voordeur van elk huis zonder dat de woning eigenaar verplicht is zich aan te sluiten. Haar potentiële klanten moeten worden overgehaald zich aan te sluiten op basis van een aantrekkelijke aanbieding kort voordat het ZLT-U netwerk in de straat wordt gelegd. Mochten ze om persoonlijke redenen (bijvoorbeeld woning is nog niet voldoende geïsoleerd of de gasketel of lucht gedreven warmtepomp zijn nog lang niet afgeschreven) kan de aansluiting worden uitgesteld. Deze inherente keuzevrijheid maakt een (vaak langdurig) participatie proces zoals voor de aanleg van een conventioneel netwerk overbodig. Behalve dat hiermee eerder met de daadwerkelijke aanleg begonnen kan worden, worden klanten niet gedwongen zich vroegtijdig te verbinden op basis van geschatte toekomstige kosten en zonder te weten wat hun persoonlijke situatie zal zijn wanneer zij uiteindelijk worden aangesloten.

XChains erkent dat private financiering iets duurder is dan grotendeels publieke financiering. Tegenover deze hogere financieringskosten, voorkomt een private aanpak de (vaak onderschatte) publieke veranderingen tijdens de uitvoering. Binnen de projectgerichte aanpak zal XChains ervoor zorgdragen dat er duidelijkheid is over de verantwoordelijkheden van alle partijen. Als projectmanager en toekomstige exploitant heeft XChains een interesse om ervoor te zorgen dat de aanlegkosten en geleverde kwaliteit overeenkomen met de gemaakte afspraken. Hierdoor kunnen onverwachte kostenstijgingen, die veelal doorgevoerd worden aan de toekomstige klanten, vermeden worden.

Zelfs als deze onverwachte kostenstijgingen in een publieke aanpak ook vermeden kunnen worden, neemt de financieringscapaciteit van de publieke sector snel af. Op nationaal niveau heeft de regering meer en meer problemen om het budget rond te krijgen.Behalve defensie en de sociale sector, is infrastructuur (wegen, bruggen, sluizen, kademuren, dijken, etc.) een kostenpost die zwaar op de begroting en leenfaciliteiten drukt. Gegeven dat de gereserveerde bedragen misschien al onvoldoende zijn, is er zeker geen capaciteit om een versnelling in de aanleg van warmtenetten door te voeren. In tegenstelling tot de meeste infrastructuur, maar ook lokale voorzieningen (sporthal, zwembad, etc.) kunnen warmtenetten wel met private middelen worden gefinancierd.De maatschappelijke, milieu en strategische voordelen van het aardgasvrij maken van Nederland zouden geen belemmering moeten vormen om een versnelling met private middelen tegen te gaan.